Rok 2013

16. Pod koniec roku 2013 w Białymstoku ukazała się książka "Kres świata białostockich żydów". (pomyślana jako dwutomowa)

wydawcą jest Muzeum Wojska w Białymstoku i Galeria Sleńdzińskich w Białymstoku, dzieło trojga autorów którzy opracowali poszczególne z 3 części:

Daniel Boćkowski - Żydzi w Białymstoku w okresie okupacji sowieckiej 1939-1941,
Ewa Rogalewska - Żydzi w białostockim getcie (1941-1943)
Joanna Sadowska - Epilog historii białostockich  Żydów - okres powojenny

 15. 08.12.2013 w Gospodzie u Szwejka, ul. Bema 3, TPKŻ i Normalny Białystok zorganizowali:  Popołudnie z Kulturą Żydowską.

W programie:
1. występ zespołu "Anavim-Band" z Mińska na Białorusi w ramach programu dialogu judeo - chrześcijańskiego "Shomer International" - koncert żydowskiej muzyki tradycyjnej, chanukowej i współczesnej izraelskiej. 
2. "Miszka" film Darka Szady- Borzyszkowskiej o niezwykłych losach Białostoczanina w czasach Zagłady. 
3. Kuchnia żydowska - nauka i wspólne przygotowywanie potraw - Ela i Bogdan Kajewscy - gospodarze Gospody U Szwejka.
4. Tradycyjne zabawy chanukowe dla dzieci.

 14. 04.12.2013 Na zakończenia święta Chanuka w w Muzeum w Tykocinie odbył się koncert Karoliny Cichej i Piotra Domagalskiego: POZDROWIENIA Z JIDYSZLANDU

Na koncert złożyły się utwory do tekstów żydowskich poetów pochodzących z Tykocina: Chaima Siemiatyckiego, Rabina Elizera Szulmana czy Liby Bursztejn. Usłyszeliśmy też tekst Rywki Tiktiner - XVI wiecznej uczonej mającej korzenie w tych stronach, zapisany w archaicznym jidysz. Było też miejsce na pieśni będące świadectwem miejsc
jak "Bialystok main heim", a także utwory innych poetów żydowskich pochodzących z Podlaskiego.

 13. 26.11.2013 Agata Róża Czemierys i Darek Haponik zaprosili  do Kawiarnio-Księgarni "Spółdzielnia", ul.M.C.Skłodowskiej 8/1 na spotkanie "Kamienne Tablice Historii", autorską wystawę zdjęć cmentarzy żydowskich Białostocczyzny, połączoną z prelekcją i dyskusją o zwyczajach żydowskiego pochówku. Wystawa była prezentowana w "Spółdzielni" do 24 grudnia 2013r.

 12. 22.09.2013 w Tykocińskiej Synagodze jak co roku zorganizowano Święto SUKOT z cyklu MUZEALNE PREZENTACJE ŚWIĄT ŻYDOWSKICH.

Święto Sukot (zwane także świętem Kuczek),to jedno z najważniejszych świąt żydowskich upamiętniających czterdziestoletnią wędrówkę Izraelitów po pustyni, gdy musieli mieszkać w szałasach. W Torze jest napisane "Przez siedem dni będziecie mieszkać w szałasach. Wszyscy tubylcy Izraela będą mieszkać w szałasach, aby pokolenia wasze
wiedziały, kiedy wyprowadziłem ich z ziemi egipskiej". Święto trwa siedem dni w Izraelu a osiem dni w diasporze.
W programie:
Spektakl "Etrogi dla Białegostoku" - opowieść o święcie Sukot w dawnym Tykocinie w wykonaniu Tykocińskiego Teatru Amatorskiego. Przedstawienie jest oparte na zapiskach "Kroniki Kahału tykocińskiego: Pinkas Kahal - Tiktin 1661-1806". Ukazane zostały epizody z życia tykocińskiej gminy żydowskiej związane z obchodami święta Sukot
i funkcjonowaniem Synagogi oraz działalnością władz największej na Podlasiu gminy żydowskiej w końcu XVII i w XVIII wieku. Na zakończenie świąteczny poczęstunek.
Przy okazji możliwość obejrzenia wystaw:
1. KADISZ DLA LITEWSKICH DREWNIANYCH SYNAGOG
2. WYPISKI Z NIEPAMIĘCI Hanny Kossowskiej

 11. 16.08.2013 We wrześniu Członkowie naszego zarządu gościli  w Lidzie i Grodnie na Białorusi

gdzie spotkali się z przedstawicielami zbliżonych nam organizacji i białoruskich Żydów. Spotkanie pomoże w nawiązaniu szerszej współpracy i wymiany kulturalnej miedzy naszymi regionami.

 10. 16.08.2013 obchodziliśmy 70 rocznicę powstania w białostockim getcie.

Oficjalne uroczystości organizował jak co roku Urząd Miasta w Białymstoku, a my mieliśmy odrobinę satysfakcji że byliśmy inicjatorami wieczornego koncertu >KADISZ< w białostockiej operze  i odznaczeń, którymi uhonorowano białostockich Żydów, którzy po opuszczeniu naszego miasta, odnieśli międzynarodowe sukcesy i jednocześnie nie ukrywali swego sentymentu i pozytywnych wspomnień związanych z Białymstokiem.

 

9. 24.06.2013 w Michałowie  miała miejsce impreza pn. POPOŁUDNIE Z KULTURĄ ŻYDOWSKĄ zorganizowane przez Pracownię Filmu, Dźwięku i Fotografii w Michałowie (PFDF) oraz Towarzystwo Przyjaciół Kultury Żydowskiej z Białegostoku (TPKŻ). Sam pomysł i realizację zawdzięczamy Tomaszowi Wiśniewskiemu.

O godz. 12 otwarcie wystawy linorytów Billa Farrana, artysty amerykańskiego, który swoje korzenie wywodzi z ziem polskich jeszcze z czasów przedrozbiorowych (z okolic Witebska, Połocka, oraz  Ukrainy). Tytuł wystawy:  UTRACONE SKARBY. DREWNIANE SYNAGOGI WSCHODNIEJ EUROPY. Prace Farrana pokazywane były w wielu miejscach na całym świecie. Przedstawiają nieistniejące drewniane synagogi, zwłaszcza z obszaru Białostocczyzny. Kilka linorytów to obiekty chrześcijańskie, oraz meczet tatarski w Kruszynianach. Te prace Bill Farran pozostawił w darze dla Pracowni Filmu, Dźwięku i Fotografii w Michałowie.

W programie między innymi było również:

1.    Pieśni żydowskie (w języku jidysz) w wykonaniu Ali i Rafała Grabowskich

2.    Jak często Żydzi się modlą, co to jest jarmułka, menora, świecznik chanukowy a co tałes? „O najważniejszych obyczajach i obrzędach Żydów Białegostoku oraz o narodzinach własnej żydowskiej świadomości” opowie bodaj ostatni białostocki Żyd Zbigniew Siwiński, prezes Towarzystwa Przyjaciół Kultury Żydowskiej.

3.    Zapraszamy do kuchni. Potrawy żydowskie na oczach widzów przyrządzać będzie dziennikarz telewizyjny Darek Szada Borzyszkowski. Nadto dla gości serwujemy czulent, cymes, żydowski kawior oraz inne specjały przygotowane przez Gospodę "u Szwejka" z Białegostoku, dzięki wsparci Państwa Eli i Bogdana Kajewskich. Degustacja tylko na miejscu wydarzenia!

4.    Absolutny cymes! Pieśni Żydów z Krynek! Oryginalne i nigdy wcześniej nie emitowane nagrania zrealizowane w końcu lat 50 tych XX wieku przez słynnego amerykańskiego muzyka Dawida Garfielda (grał z Cher, Michalem Boultonem, Georgem Bensonem i wielu innymi). Pradziadkowie Dawida wyemigrowali z Krynek w końcu XIX wieku. Tuż przed ich śmiercią pieśni żydowskie, które pamiętali zostały nagrane. Te pieśni po raz pierwszy będzie można posłuchać tylko w PFDF.

5.    Jan Kalicki znakomity rzeźbiarz ludowy z Siekierek koło Tykocina przyjedzie do nas z całym swoim warsztatem oraz rzeźbami i na oczach wszystkich będzie rzeźbił w lipie… oczywiście Żydów. Uwaga na miejscu będzie można kupić rzeźby wraz z sygnaturą artysty!

6.    Etiuda filmowa Ołówek. Fabuła traktuje o narodzinach miłości młodej polskiej dziewczyny i żydowskiego chłopca. Rzecz się dzieje w przedwojennym Białymstoku, a cała historia jest oparta na autentycznych zdarzeniach.

7. W Pracowni będzie można także zobaczyć wystawę ilustracji do filmu WYRZUTKI autorstwa wybitnego malarza Stanisława Żywolewskiego jak również nagrodzony na festiwalu w USA dokument filmowy WYRZUTKI (Castaways)!

https://www.facebook.com/pfdf.michalowo

http://pracownia.michalowo.eu/

 

8. 24.06.2013. W Centrum Zamenhofa miało miejsce spotkanie z ekspertem od języka jidysz, teatru, kultury i historii żydowskiej, panią Nahmą Sandrow.
Linki z informacjami:  http://www.nahmasandrow.com/

http://en.wikipedia.org/wiki/Nahma_Sandrow

http://www.sztetl.org.pl/pl/article/czestochowa/19,aktualnosci/33895,22-03-2012-31-05-2012-wizyta-nahma-sandrowi-williama-meyersa-w-czestochowie/,

http://www.jewish-theatre.com/visitor/article_display.aspx?articleID=263

Nahma opowiedziała nam mnóstwo ciekawych rzeczy o teatrze jidysz. Było świetnie! Wykład był tłumaczony na język polski. Uczestnicy spotkania dysponowali sporą wiedzą o historii teatru jidysz na ziemiach polskich, co niewątpliwie mile zaskoczyło naszą prelegentkę i stanowiło niejako uzupełnienie jej wykładu.

7. 15 -18.06.2013. VI Festiwal Kultury Żydowskiej "Zachor - Kolor i Dźwięk" w Białymstoku.

         więcej informacji na stronie http://bialystok.jewish.org.pl/

6. 27.05.2013. W siedzibie TPKŻ na ul. Świętojańskiej odbył się wykład pana Dariusza Jażdżyka poświęcony językowi jidysz. Pan Dariusz przedstawił podstawy fonetyki języka żydowskiego oraz pokazał, w jaki sposób korzystać z internetowego słownika jidysz.

Dariusz Jażdżyk jest animatorem kultury, propagatorem języka jidysz, współtwórcą projektu "Jidysz Lebt", twórcą pierwszego po wojnie słownika polsko-jidysz i autor będącego jeszcze w edycji podręcznika języka Jidysz    

http://pl.wikibooks.org :Jidysz

Biogram na wikipedii: http://pl.wikipedia.org/wiki/Dariusz_Jażdżyk
Strona projektu: Jidisz Lebt: http://jidysz.net/
Strona wikisłownika: http://pl.wiktionary.org/wiki/Jidysz

5. Maj 2013. Nagroda Grand Prix - dla filmu Tomasza Wiśniewskiego "WYRZUTKI" - poniżej oficjalna informacja

 LOGTV, Ltd is proud to announce that our recent documentary film

"Castaways"

received the Grand Prix – “Zahav (Gold) Award” of the

Edited by Katka Reszke, withMusic by Beate Schützmann-Krebs,

Cinematography by Tomasz Wisniewski Drawings by Stanisław Żywolewski

"Castaways” (“Wyrzutki”) is a short film documentary about the desperate acts of condemned parents to save their children. Łapy was one of several stations in occupied Poland on the way to the Nazi death camp of Treblinka. Trains transporting Jews would slow down there and sometimes briefly stop while the tracks were being adjusted. Some parents attempted to save small children by throwing them off the train. The last eyewitnesses to this story remember these times.

The Robinson International Short Film Competition, which honors independent filmmakers working with Jewish themes, takes place in Pittsburgh, PA and is presented by JFilm:The Pittsburgh Jewish Film Forum, which presents movies & guest artists from around the world for the purpose of exploring and celebrating Jewish culture.
The winning film “Castaways” is in official selection of the Krakow Film Festival and will screen there on May 29th and May 31st 2013. It will also screen on July 3rd at the Krakow JCC – Jewish Community Centre, as part of the Krakow Jewish Culture Festival.
For more on the film go to: http://www.logtv.com/films/castaways by Sławomir Grunberg and Tomasz Wiśniewski

4. 29.04.2013Odbyło się walne zebranie sprawozdawczo-wyborcze TPKŻ w Białymstoku.  Dotychczasowy Zarząd po złożeniu sprawozdania uzyskał absolutorium.Na kolejną 3-letnią kadencję wybrany został nowy zarząd i ukonstutuował się w następującym układzie:

Zbigniew Feliks Siwiński - prezes
Dariusz Szada-Borzyszkowski - wiceprezes
Agata Róża Czemierys - sekretarz, członek zarządu
Barbara Adamowicz - członek zarządu
Katarzyna Kulik - członek zarządu
Tadeusz Ruminowicz - skarbnik, członek zarządu

 

3. kwiecień 2013. W kwietniu zespół Young Folk Crew Lecha Mazurka przebywał na Sycylii:

Nieopodal głównego Placu Republiki w mieście Mazara del Vallo mieści się odrestaurowana dzielnica żydowska i choć nie ma tam żadnego symbolu identyfikującego to miejsce (jedynie  napis „Vicolo Recuperato, nel 2010”) nasza klezmerska muzyka na Placu przypomniała o historycznych tradycjach niemal dwóch tysięcy lat obecności Żydów na Sycylii. Warto przypomnieć, że sycylijscy Żydzi już pod koniec czternastego wieku doświadczyli pogromów i mordów, byli zamykani w gettach w efekcie wypędzeni z kraju. Po 1941 roku 37 tysięczna społeczność żydowska niemal w całości wyjechała a odradza się dziś głównie na wschodnim wybrzeży w mieście Syrakuzy.

W galerii zdjęć, w Albumie "YFC na Sycylii" kilka zdjęć z ich pobytu i śladów żydowskiej przeszłości.


Plakat filmu "MEMORY"

2. 28.02.2013. W tym dniu w Gimnazjum w Wasilkowie odbyła się premiera filmu "MEMORY" o zaklętej w uczuciach historii żydowskiej dziewczyny i polskiego chłopaka.

 

Film „Memory” to efekt projektu uczniowskiego realizowanego przez uczniów Gimnazjum im. ks. W. Rabczyńskiego w Wasilkowie. Przedstawia historię trudnej miłości pomiędzy młodymi mieszkańcami Wasilkowa – Władkiem i Sarą, córką żydowskiego fabrykanta. Jest to opowieść fikcyjna, do stworzenia której inspiracji dostarczyły wywiady prowadzone z najstarszymi mieszkańcami miasteczka. Głównym celem przedsięwzięcia było zapoznanie młodzieży z lokalną wielokulturową przeszłością, a poprzez nabytą wiedzę kształtowanie otwartych postaw wobec historii i innych ludzi. Film nagrywany był w języku angielskim z dwóch powodów. Po pierwsze była to praktyczna lekcja wykorzystania dotychczasowych kompetencji językowych uczestników, w po drugie możemy tą historią dzielić się z rówieśnikami i osobami zainteresowanymi z całego świata!

W galerii zdjęć, w Albumie "Memory" zdjęcia z premiery,

a na Youtube można film obejrzeć: http://www.youtube.com/watch?v=zKqVQwqEteA

Gratulujemy młodzieży i jej opiekunom z Gimnazjum im. ks. Rabczyńskiego w Wasilkowie pomysłu i jego realizacji.

1. 24.02.2013. ŚWIĘTO PURIM w Wielkiej Synagodze w Tykocinie

W programie:
Spektakl "PURIMSZPIL" w wykonaniu Tykocińskiego Teatru Amatorskiego (nowa wersja!)
Opowieść Ewy Wroczyńskiej o tradycjach purimowych
Świąteczny poczęstunek